نشست تخصصی «استراتژیهای ملی و رقابت بین کشورها» روز چهارشنبه پنجم تیر ماه سال جاری در «موسسه مطالعات بهرهوری و توسعه منابع انسانی» سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران به اهتمام «دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام» با سخنرانی پروفسور «مایکل پورتر» استاد دانشگاه هاروارد و مبدع نظریه مزيت رقابتي و دكتر مجید جمالی و با حضور جمعی از صاحبنظران برگزار شد.
در ابتدای این نشست دكتر مجید جمالی یک زلزله اقتصادی از آغاز دهه نود میلادی تحت تأثير پنج عامل (فروپاشی کمونیسم، نقش تعیینکننده انسان، جمعیت، افزایش سرعت جهانی صنایع و جهان بدون قاعده و قانون) را به عنوان بوجود آورنده وضعیت جدید برشمرد.
وی توسعه و ثروت را مقولهای ذهنی دانست و علت رشد سریع اختراعات و توسعه را در شکلگیری بنگاههای اقتصادی به عنوان موتور توسعه مورد توجه قرار داد.
دكتر جمالی در تشریح دیدگاههای پروفسور پورتر نیز گفت: اساس بحث پورتر این است که بنگاههای اقتصادی با هم رقابت میکنند ، نه کشورها و این بنگاهها هستند که ساختار صنعت را شکل میدهند.
وی ساختار صنعت را در اثر برآیند پنج نیروی زیر ارزیابی کرد.
1- چقدر یک صنعت میتواند بوسیله رقبای تازه وارد تهدید پذیر باشد؟
2- وجود تمایز در صنعت، تهدید را کم میکند (مثلاً در سیمان تمایز کمتر و در خودرو بيشتر است) و چنانچه تمایز نباشد رقابت زیاد است.
3- دسترسی به کانال های توزیع به چه صورت است.
4- وجود یادگیری موجب کاهش هزینه می شود.
5- شدت رقابت در صنعت (هرچه رقابت بیشتر باشد سود صنعت به همان اندازه کاهش پیدا میکند و هرچه تشابه زیادتر، رقابت بیشتر و هرچه تشابه کمتر، رقابت كمتر است)
وی به متنوع بودن رقبا و محصولات جایگزین در اقتصاد اشاره کرد و گفت : دو عامل نیازمندی کالا در جهان و کم شدن محصول جایگزین بر میزان استراتژیک بودن محصول تاثیر گذار است.
جمالی در ادامه گفت : پورتر استراتژیها را در سطح واحد اقتصادی در نظر گرفته که بنگاههای اقتصادی میتوانند مزیتهای خود را روی یک بعد انتخاب کنند و بر روی بازار خاصی متمرکز شوند.
وی محیطهایی که بنگاهها از آنجا برمیخیزند را دارای اهمیت دانست و گفت : نباید فراموش کنیم که شرکتها و بنگاهها توسعه بوجود نمیآورند بلکه سود و منافع برای آنها مهم است.
در ادامه پروفسور مایکل پورتر از دانشگاه هاروارد از طریق ویدئو کنفرانس به ایراد سخن پرداخت.
وی با تقسیم بحث خود به دو بخش رقابتپذیری و پیشنهادهایی برای اقتصاد ایران گفت: رقابتپذیری در اقتصاد بدون بهرهوری امکان پذیر نیست.
وی مزایای بهرهوری را دستمزد بالا، افزایش تولید و اشتغالزایی دانست و گفت : سه فاکتور در اقتصاد را اگر چنانچه در کنار هم داشته باشیم میتوانیم سعادت را برای مردم یک کشور بوجود آوریم.
1- استفاده از منابع کار: معمولاً کشورها از شصت درصد جمعیت خود به صورت بهرهور در بازار کار استفاده مينمايند.
2- بهرهوری: بهرهوری درصد بالایی از نیروی کار را درگیر میکند و موجب بالا رفتن درآمدها میشود.
3- قدرت خرید: در صنایع محلی اگر درآمد بالا باشد و همزمان هزینهها هم بالا باشد، نمیتوانید حجم زیادی از کالاها را داشته باشید.
پروفسور پورتر چالش اصلی ایران را در چگونگی ارتقاء بهرهوری دانست و گفت: اقتصاد ایران مبتنی بر بهرهوری نیست و بر اساس استفاده از منابع طبیعی است.
ایران برای دستیابی به بهرهوری بالا میتواند نکات زیر را مورد توجه قرار دهد.
1- محیط اقتصادی با ثبات داشته باشد: ثبات به بنگاههای اقتصادی اجازه میدهد که سرمایهگذاري و بدينوسيله اشتغال ایجاد کند. ثبات در سیاستها نیز مهم است. چیزی که خیلی از کشورها متوجه آن شدند اين است كه داشتن ثبات اقتصاد كلان کافی نیست؛ بلکه با ثبات کردن محیط اقتصادی خُرد نیز مهم است. محیط کسب و کار باید کار آمد و بهرهوری بالا باشد. با بهرهوری میتوان محیط کسب و کار و استانداردهای زندگی را ارتقاء داد.
2- کیفیت و کارآمدی ورودیها: دسترسی بنگاهها به نیروی کار با تحصیلات بالا، زیرساخت کارآمد برای حمل و نقل کالا و سیستمهای اطلاعاتی و دسترسی علمی و فنی در کارآمدی ورودیها مهم است.
3- افزایش رقابت: نمیتوان یک محیط بهرهور داشته باشید مگر با رقابت. ایجاد یک محیط رقابتی مهم است. کشورهای موفقی مثل ویتنام، کره و شیلی محیط رقابتی را ایجاد کردهاند.
4- مفهوم خوشههای صنعتی: خوشه صنعتی جایی است که بنگاههای زیادی با هم رقابت میکنند. در اقتصاد مدرن بنگاه قائم به ذات نیست. در اقتصاد مدرن بنگاهها برای خدمات و قطعات وابسته به شرکتهای دیگر هستند. باید خوشههایی را ایجاد کنید که شرکتهای مختلف در یک حوزه یکدیگر را حمایت کنند. کشورهایی که بتوانند خوشههای قوی را تولید کنند بالاترین سطح توسعه صنعتی را بدست آوردهاند.
در اقتصاد سنتی سیاستها از بالا به پایین است ولی در اقتصاد مدرن که موتور آن بهرهوری است، شرکتها و دولتها برای فراهم شدن محیط بهرهوری همکاری میکنند.
توجه به زیرساختها و قوانین مناسب و همکاری بخش خصوصی درتحقق این اهداف مهم است.
5- رقابتپذیری: امروزه هیچ کشوری نمیتواند قائم به ذات باشد و در اقتصاد مدرن هيچ کشوری نمیتواند در همه چیز پیشرو باشد. حتی بزرگترین کشورها مثل آمریکا و چین خیلی از محصولات و خدمات خود را وارد میکنند و صادرات آنها در حوزه خاصی است. بازار در اقتصاد جهان، بازار محلی شما نیست. میتوانید به دنیا خدمات رسانی کنید. شما باید نقاط قدرتی را مشخص و در آن زمینهها تولید کنید.
فرصتهای فراروی ایران :
1) نقش استراتژیک ایران در منطقه: ایران از موقعیتهای استراتژیک اقتصادی خود استفاده نمیکند. سیاستهایی در داخل ایران وجود دارد که علیه خود ایران کار میکند.
شما باید بین رقابتی بودن و دیگر راهها، انتخاب کنید. چیزی که ما به آن رسیدهایم یک راه است و آن اقتصاد رقابتپذیر با بهرهوری بالا و ارتقاء استاندارد زندگی است. اگر وابسته به منابع طبیعیتان باشید، نمیتواند پایدار باشد.
2) ایران باید سیاستهای کلان با ثباتی را ایجاد کند: سرمایهگذاری دولت مولد نیست و کاری که دولت انجام میدهد موجب افزایش تورم میشود.
3) عدم شفافیت موجب بهرهوری نمیشود: علیرغم یک سیستم قانونی، فساد بالاست و شفافیت پایین است و این مانع فعالیتهای با بهرهوری بالاست. شما باید شفافیت را ایجاد کنید. هیچکس نمیتواند به شما بگوید چکار کنید؟ خود شما تصمیم بگیرید.
4) توسعه بخش خصوصی: خیلی از شغلها را شرکتهای متوسط و کوچک تولید میکنند. اگر ایران میخواهد اقتصاد پویا داشته باشد باید به جای شرکتهای دولتی به بخش خصوصی توجه کند.
5) درک صحیح از طبیعت اقتصاد مدرن: شما باید مناطق خود را مطالعه کنید و خوشههای صنعتی را در مناطق کمتر توسعه یافته شروع کنید و در زمینههایی چون کشاورزی و گردشگری بهرهوری بالایی داشته باشید و این مستلزم آن است که از اقتصاد مدرن درک درستی داشته باشید و در زمینه سیاست و تصمیمات توازن ایجاد کنید.
در ابتدای این نشست دكتر مجید جمالی یک زلزله اقتصادی از آغاز دهه نود میلادی تحت تأثير پنج عامل (فروپاشی کمونیسم، نقش تعیینکننده انسان، جمعیت، افزایش سرعت جهانی صنایع و جهان بدون قاعده و قانون) را به عنوان بوجود آورنده وضعیت جدید برشمرد.
وی توسعه و ثروت را مقولهای ذهنی دانست و علت رشد سریع اختراعات و توسعه را در شکلگیری بنگاههای اقتصادی به عنوان موتور توسعه مورد توجه قرار داد.
دكتر جمالی در تشریح دیدگاههای پروفسور پورتر نیز گفت: اساس بحث پورتر این است که بنگاههای اقتصادی با هم رقابت میکنند ، نه کشورها و این بنگاهها هستند که ساختار صنعت را شکل میدهند.
وی ساختار صنعت را در اثر برآیند پنج نیروی زیر ارزیابی کرد.
1- چقدر یک صنعت میتواند بوسیله رقبای تازه وارد تهدید پذیر باشد؟
2- وجود تمایز در صنعت، تهدید را کم میکند (مثلاً در سیمان تمایز کمتر و در خودرو بيشتر است) و چنانچه تمایز نباشد رقابت زیاد است.
3- دسترسی به کانال های توزیع به چه صورت است.
4- وجود یادگیری موجب کاهش هزینه می شود.
5- شدت رقابت در صنعت (هرچه رقابت بیشتر باشد سود صنعت به همان اندازه کاهش پیدا میکند و هرچه تشابه زیادتر، رقابت بیشتر و هرچه تشابه کمتر، رقابت كمتر است)
وی به متنوع بودن رقبا و محصولات جایگزین در اقتصاد اشاره کرد و گفت : دو عامل نیازمندی کالا در جهان و کم شدن محصول جایگزین بر میزان استراتژیک بودن محصول تاثیر گذار است.
جمالی در ادامه گفت : پورتر استراتژیها را در سطح واحد اقتصادی در نظر گرفته که بنگاههای اقتصادی میتوانند مزیتهای خود را روی یک بعد انتخاب کنند و بر روی بازار خاصی متمرکز شوند.
وی محیطهایی که بنگاهها از آنجا برمیخیزند را دارای اهمیت دانست و گفت : نباید فراموش کنیم که شرکتها و بنگاهها توسعه بوجود نمیآورند بلکه سود و منافع برای آنها مهم است.
در ادامه پروفسور مایکل پورتر از دانشگاه هاروارد از طریق ویدئو کنفرانس به ایراد سخن پرداخت.
وی با تقسیم بحث خود به دو بخش رقابتپذیری و پیشنهادهایی برای اقتصاد ایران گفت: رقابتپذیری در اقتصاد بدون بهرهوری امکان پذیر نیست.
وی مزایای بهرهوری را دستمزد بالا، افزایش تولید و اشتغالزایی دانست و گفت : سه فاکتور در اقتصاد را اگر چنانچه در کنار هم داشته باشیم میتوانیم سعادت را برای مردم یک کشور بوجود آوریم.
1- استفاده از منابع کار: معمولاً کشورها از شصت درصد جمعیت خود به صورت بهرهور در بازار کار استفاده مينمايند.
2- بهرهوری: بهرهوری درصد بالایی از نیروی کار را درگیر میکند و موجب بالا رفتن درآمدها میشود.
3- قدرت خرید: در صنایع محلی اگر درآمد بالا باشد و همزمان هزینهها هم بالا باشد، نمیتوانید حجم زیادی از کالاها را داشته باشید.
پروفسور پورتر چالش اصلی ایران را در چگونگی ارتقاء بهرهوری دانست و گفت: اقتصاد ایران مبتنی بر بهرهوری نیست و بر اساس استفاده از منابع طبیعی است.
ایران برای دستیابی به بهرهوری بالا میتواند نکات زیر را مورد توجه قرار دهد.
1- محیط اقتصادی با ثبات داشته باشد: ثبات به بنگاههای اقتصادی اجازه میدهد که سرمایهگذاري و بدينوسيله اشتغال ایجاد کند. ثبات در سیاستها نیز مهم است. چیزی که خیلی از کشورها متوجه آن شدند اين است كه داشتن ثبات اقتصاد كلان کافی نیست؛ بلکه با ثبات کردن محیط اقتصادی خُرد نیز مهم است. محیط کسب و کار باید کار آمد و بهرهوری بالا باشد. با بهرهوری میتوان محیط کسب و کار و استانداردهای زندگی را ارتقاء داد.
2- کیفیت و کارآمدی ورودیها: دسترسی بنگاهها به نیروی کار با تحصیلات بالا، زیرساخت کارآمد برای حمل و نقل کالا و سیستمهای اطلاعاتی و دسترسی علمی و فنی در کارآمدی ورودیها مهم است.
3- افزایش رقابت: نمیتوان یک محیط بهرهور داشته باشید مگر با رقابت. ایجاد یک محیط رقابتی مهم است. کشورهای موفقی مثل ویتنام، کره و شیلی محیط رقابتی را ایجاد کردهاند.
4- مفهوم خوشههای صنعتی: خوشه صنعتی جایی است که بنگاههای زیادی با هم رقابت میکنند. در اقتصاد مدرن بنگاه قائم به ذات نیست. در اقتصاد مدرن بنگاهها برای خدمات و قطعات وابسته به شرکتهای دیگر هستند. باید خوشههایی را ایجاد کنید که شرکتهای مختلف در یک حوزه یکدیگر را حمایت کنند. کشورهایی که بتوانند خوشههای قوی را تولید کنند بالاترین سطح توسعه صنعتی را بدست آوردهاند.
در اقتصاد سنتی سیاستها از بالا به پایین است ولی در اقتصاد مدرن که موتور آن بهرهوری است، شرکتها و دولتها برای فراهم شدن محیط بهرهوری همکاری میکنند.
توجه به زیرساختها و قوانین مناسب و همکاری بخش خصوصی درتحقق این اهداف مهم است.
5- رقابتپذیری: امروزه هیچ کشوری نمیتواند قائم به ذات باشد و در اقتصاد مدرن هيچ کشوری نمیتواند در همه چیز پیشرو باشد. حتی بزرگترین کشورها مثل آمریکا و چین خیلی از محصولات و خدمات خود را وارد میکنند و صادرات آنها در حوزه خاصی است. بازار در اقتصاد جهان، بازار محلی شما نیست. میتوانید به دنیا خدمات رسانی کنید. شما باید نقاط قدرتی را مشخص و در آن زمینهها تولید کنید.
فرصتهای فراروی ایران :
1) نقش استراتژیک ایران در منطقه: ایران از موقعیتهای استراتژیک اقتصادی خود استفاده نمیکند. سیاستهایی در داخل ایران وجود دارد که علیه خود ایران کار میکند.
شما باید بین رقابتی بودن و دیگر راهها، انتخاب کنید. چیزی که ما به آن رسیدهایم یک راه است و آن اقتصاد رقابتپذیر با بهرهوری بالا و ارتقاء استاندارد زندگی است. اگر وابسته به منابع طبیعیتان باشید، نمیتواند پایدار باشد.
2) ایران باید سیاستهای کلان با ثباتی را ایجاد کند: سرمایهگذاری دولت مولد نیست و کاری که دولت انجام میدهد موجب افزایش تورم میشود.
3) عدم شفافیت موجب بهرهوری نمیشود: علیرغم یک سیستم قانونی، فساد بالاست و شفافیت پایین است و این مانع فعالیتهای با بهرهوری بالاست. شما باید شفافیت را ایجاد کنید. هیچکس نمیتواند به شما بگوید چکار کنید؟ خود شما تصمیم بگیرید.
4) توسعه بخش خصوصی: خیلی از شغلها را شرکتهای متوسط و کوچک تولید میکنند. اگر ایران میخواهد اقتصاد پویا داشته باشد باید به جای شرکتهای دولتی به بخش خصوصی توجه کند.
5) درک صحیح از طبیعت اقتصاد مدرن: شما باید مناطق خود را مطالعه کنید و خوشههای صنعتی را در مناطق کمتر توسعه یافته شروع کنید و در زمینههایی چون کشاورزی و گردشگری بهرهوری بالایی داشته باشید و این مستلزم آن است که از اقتصاد مدرن درک درستی داشته باشید و در زمینه سیاست و تصمیمات توازن ایجاد کنید.
0 نظرات:
ارسال يک نظر